Εδώ και μήνες το 'έχω στο μυαλό μου. Δεν είναι μόνο η Ελλάδα. Όλος ο αναπτυγμένος κόσμος χρωστάει. Μετά την Ελλάδα ενδεχομένως να ακολουθήσει η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, οι Η.Π.Α, η Ιαπωνία. Το πρόβλημα δεν είναι τα ελλείμματα. το πρόβλημα είναι ότι τα κράτη δουλεύουν για το χρηματιστικό κεφάλαιο. Το χρηματιστικό κεφάλαιο συσσωρεύει πλούτο και οι λαοί εξωθούνται σε προγράμματα λιτότητας. Η λύση δεν είναι οι περικοπές...αλλά ο πληθωρισμός. Όχι όμως μονομερώς η κάθε μία χώρα αλλά συντονισμένα. Να κοπεί χρήμα σε ένα χαμηλό αλλά σταθερό ρυθμό, έτσι ώστε και ο πληθωρισμός να παραμείνει συγκρατημένος και να μην οδηγηθούμε σε φαινόμενα υπερπληθωρισμού, αλλά και το χρηματιστικό κεφάλαιο να αποπληρωθεί με χαρτιά. Πόσα χρωστάμε....Πάρτε τα. Για αυτό ο πληθωρισμός ξορκίζεται ως το μέγιστο κακό από το κατεστημένο. Θίγει το χρηματιστικό κεφάλαιο. μεταφέρει πλούτο από τους δανειστές στους δανειζόμενους... Άλλη λύση όμως δεν υπάρχει. ή διαρκής λιτότητα, ανέχεια και φτώχεια ή πληθωρισμός για την αποπληρωμή των χρεών...διαλέγουμε και παίρνουμε.
26.4.10
18.4.10
Η ΑΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ
Άρθρο του Κώστα ΒΕΡΓΟΠΟΥΛΟΥ,
από το ΜΠΛΟΚΟ τεύχος Ο, Μάρτιος 2010
Είναι πλέον κοινός τόπος να επισημαίνεται η αφωνία της Αριστεράς στις σημερινές συνθήκες οξύτατης κρίσης του καπιταλισμού, τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας. Ορισμένοι διατείνονται ότι η Αριστερά δεν έχασε τη φωνή της και ότι καταθέτει συνεχώς προτάσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης. Όμως, ακόμη και αν αυτό είναι ακριβές, είναι γενική η αίσθηση ότι οι αριστερές προτάσεις δεν είναι ευδιάκριτες μέσα στον ορυμαγδό των γεγονότων που μας συγκλονίζουν και ότι, συνεπώς, οι προτάσεις αυτές δεν βρίσκονται στο ύψος των προσδοκιών του κόσμου της εργασίας.
Δεν είναι η πρώτη φορά που σημειώνεται παρόμοια αφωνία από την πλευρά της Αριστεράς, εφόσον και κατά τη μεγάλη κρίση του 1930 είχε επισημανθεί ακριβώς ανάλογο φαινόμενο από την πλευρά των αριστερών κομμάτων της εποχής. Τόσο τα κομμουνιστικά κόμματα της Διεθνούς όσο και τα σοσιαλιστικά είχαν συναγωνιστεί τα φιλελεύθερα στις μονεταριστικές επιλογές και προτεραιότητες. Είχαν υιοθετήσει τη μονεταριστική αρχή σύμφωνα με την οποία πρώτος κίνδυνος είναι ο πληθωρισμός, στο μέτρο που διαβρώνει την αγοραστική δύναμη του εργατικού εισοδήματος, και βρέθηκαν έτσι να συμπλέουν με την οικονομική «ορθοδοξία», δηλαδή το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο, εναντίον όσων απέδιδαν προτεραιότητα στην καταπολέμηση της ανεργίας, έστω και με τίμημα την ενδεχόμενη επιτάχυνση του πληθωρισμού. Η διεθνής Αριστερά του 1930 είχε έτσι αποδοκιμάσει τον Κέινς, όπως και τον Ρούζβελτ, με το φιλελεύθερο επιχείρημα ότι δημιουργούσαν τεχνητή και απατηλή απασχόληση, με εφήμερη διάρκεια και με πληθωριστικές συνέπειες που κατέτρωγαν το εργατικό εισόδημα.
Παρόμοια ήταν η πολιτική του Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία του 1936,
Στην εποχή μας, η Συνθήκη του Μάαστριχτ και το Σύμφωνο Σταθερότητας είναι προϊόντα της συνεργασίας των Γάλλων Σοσιαλιστών, σε συγκυβέρνηση με τις άλλες αριστερές δυνάμεις, και του γερμανικού χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου. Με τους όρους αυτών των συνθηκών, η Ευρώπη υπερηφανεύεται σήμερα όσο το ευρώ υπερτιμάται έναντι των άλλων νομισμάτων, έστω και αν αυτό μεταφράζεται σε πρωτοφανή διόγκωση της ευρωπαϊκής ανεργίας, που υπερβαίνει τα αντίστοιχα επίπεδα όλων των άλλων οικονομικών περιοχών του πλανήτη. Η Ευρωζώνη πραγματοποιεί έτσι σοβαρά πλεονάσματα, με τίμημα την υψηλή ανεργία. Όμως, εάν ανακύκλωνε τα πλεονάσματά της στο εσωτερικό της ζώνης, τότε το ευρώ θα κατερχόταν σε χαμηλότερη διεθνή θέση, η οικονομία θα γινόταν ανταγωνιστικότερη και η ανεργία θα μειωνόταν δραστικά.
Στο χώρο της Αριστεράς κυκλοφορούν σήμερα απόψεις που την απομονώνουν από τις συζητήσεις για έξοδο από την κρίση, αλλά και κατ’ επέκταση από τις κοινωνικές συγκρούσεις και ανταγωνισμούς που αναπτύσσονται σχετικά με τον προσδιορισμό μιας κοινωνική πορείας για την έξοδο από την κρίση. Ορισμένοι διακηρύσσουν την πεποίθηση ότι ο καπιταλισμός δεν δέχεται να τεθεί υπό κανένα έλεγχο και ότι κάθε προσπάθεια ελέγχου και ρύθμισης είναι εκ των προτέρων μάταιη και καταδικασμένη. Ο καπιταλισμός είναι από τη φύση του ασύδοτος και ασύδοτος θα παραμείνει. Κάποιοι άλλοι δεν διστάζουν να διακηρύσσουν ότι δεν είναι υπόθεση της εργατικής τάξης να προσφέρει λύσεις στα προβλήματα του καπιταλισμού και συνεπώς για αυτά μόνος αρμόδιος είναι ο ίδιος ο καπιταλισμός. Όμως, εδώ λησμονείται η εκτίμηση του ίδιου του Κάρολου Μαρξ το 1848 ότι, από τη φύση της, η αστική τάξη δεν μπορεί να προσφέρει παρά μόνον ιδιοτελή διαχείριση των οικονομικών και κοινωνικών πραγμάτων, ενώ από την άλλη πλευρά, το προλεταριάτο, επίσης από τη φύση του, λόγω του ότι στερείται των πάντων, δεν έχει ιδιοτελές συμφέρον και το πραγματικό συμφέρον του ταυτίζεται με εκείνο ολόκληρης της κοινωνίας. Κατά συνέπεια, εάν υπάρχει μια κοινωνική τάξη με συνολική θέαση της κοινωνίας, αυτή είναι κατεξοχήν η εργατική, περισσότερο από κάθε άλλη τάξη, και μάλιστα πολύ περισσότερο από την αστική, η οποία εξ ορισμού διέπεται από τον ιδιοτελή νόμο της μεγιστοποίησης του ιδιωτικού κέρδους.
Όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα έδωσε το σύνθημα για πρωτοβουλίες διάσωσης μεγάλης έκτασης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αρκετοί από το χώρο της Αριστεράς βρέθηκαν να τον κατηγορήσουν ότι με αυτό τον τρόπο διόγκωνε τα δημόσια ελλείμματα και συνεπώς ευνοούσε την επιβολή πρόσθετων φόρων εις βάρος των φορολογούμενων. Ενώ η αιχμή του δόρατος έπρεπε να είναι τελείως διαφορετική: το έλλειμμα θα έπρεπε να χρηματοδοτεί την απασχόληση και τους αδύναμους δανειολήπτες, και όχι τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Στη χώρα μας, το 50% του τρέχοντος δημόσιου ελλείμματος οφείλεται στις επιδοτήσεις που δόθηκαν κατά το προηγούμενο έτος από το κράτος με χρήματα των φορολογουμένων προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το τελευταίο παρέλαβε τις επιδοτήσεις, προκειμένου να διατηρήσει τις πιστώσεις του προς την οικονομία, αλλά στη συνέχεια τις περιέκοψε κατά 60%.
Η ελληνική Αριστερά τονίζει βέβαια ότι η επιχειρούμενη πολιτική λιτότητας που επιβάλλεται από τις Βρυξέλλες είναι μονόπλευρα ταξική και κοινωνικά άδικη, εις βάρος της εργασίας, ότι είναι αναποτελεσματική, αλλά δεν θέτει με πολιτική σαφήνεια το έτερο σκέλος, δηλαδή την αναπόδραστη ανάγκη πρόσθετης χρηματοδότησης της οικονομίας, προκειμένου να αποφευχθεί η κατάρρευση και να διασφαλισθεί η ανάκαμψη. Το ότι η ελληνική οικονομία χρειάζεται οπωσδήποτε ριζική αναδιάρθρωση δεν πρέπει να μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι προτιμότερη η κατάρρευση προκειμένου να κτισθεί από την αρχή ένα νέο υγιές σύστημα. Όταν ο κινητήρας σπάσει, τότε η οικονομία δεν κατευθύνεται πουθενά, αλλά κείται στο έδαφος. Μόνον όταν ο κινητήρας παραμένει σε κίνηση τότε και η οικονομία μπορεί να οδηγηθεί, με κατάλληλες παρεμβάσεις, προς υγιέστερα, παραγωγικότερα και κοινωνικά δικαιότερα, πρότυπα.
9.4.10
Αγνωσται αι βουλαί των αγορών
Στη θεολογία υπάρχει κάποιος που «τα πάντα εν σοφία ποιεί», με τις αγορές τα πάντα είναι καλά καμωμένα.
Οι πιστοί κάθε δόγματος έχουν λύσει διά παντός το πρόβλημα της πραγματικότητας. Εχουν ένα αλάνθαστο εργαλείο εξήγησης. Τα πάντα είναι βούληση Θεού. Το ίδιο και τα αντίθετά τους. Εχει καλό καιρό; Είναι ευλογία Θεού. Εχει πλημμύρες και καταστροφές; «Ο Κύριος μάς τιμωρεί». Με τον Θεό δεν μπορείς να είσαι ποτέ σίγουρος. Μπορεί να ζεις κατά τας Γραφάς και παρ' όλα αυτά ο Θεός να σε «δοκιμάζει». Η Βίβλος είναι γεμάτη τέτοια παραδείγματα. Η προβλεψιμότητα κάθε μεταφυσικού δόγματος είναι μηδενική. Το διαλαλούν εξάλλου και οι πιστοί του: άγνωσται αι βουλαί του Κυρίου...
Το πρόβλημα της μηδενικής προβλεψιμότητας είναι το πρώτο κοινό της θεολογίας με τις διεθνείς χρηματαγορές. Οσοι προσπάθησαν να κάνουν επιστήμη με την κίνηση των αγορών κάηκαν. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα των Robert C. Merton και Myron S. Scholes, που πήραν βραβείο Νομπέλ για τη θεωρία της μακρόχρονης διαχείρισης κεφαλαίων και χρεοκόπησαν μόλις την εφάρμοσαν.
Το δεύτερο κοινό με τη θεολογία είναι η εκ των υστέρων εξήγηση-δικαιολόγηση της πραγματικότητας. Στην ελληνική περίπτωση, τα ακούσαμε όλα. Σύμφωνα με τις ex post (και διαδοχικές) εκτιμήσεις, το επιτόκιο διαφοράς δανεισμού της Ελλάδος από τη Γερμανία παραμένει υψηλό, διότι: α) οι αγορές ήθελαν μέτρα που δεν ελήφθησαν, β) τα μέτρα ελήφθησαν, αλλά οι αγορές ξέρουν ότι δεν εφαρμόστηκαν, γ) τα μέτρα εφαρμόστηκαν, αλλά οι αγορές φοβούνται ότι μπορεί να ακυρωθούν από τις κοινωνικές αντιδράσεις, δ) τα μέτρα μπορεί να μην ακυρωθούν από τις αντιδράσεις, αλλά οι αγορές είναι διστακτικές διότι η εφαρμογή τους θα οδηγήσει την ελληνική οικονομία σε ύφεση.
Το μόνο σίγουρο με τις αγορές είναι ότι και οι δικές τους «βουλαί» είναι άγνωστες. Μπορεί να υπεραντιδράσουν σε ένα δημοσίευμα για δανεισμό της Ελλάδος από την Κίνα και να παραμείνουν απαθείς σε μέτρα που οι θεολόγοι των αγορών τα θεωρούν ζωτικής σημασίας. Οπως θα έλεγε και ο ευαγγελιστής «στενή η πύλη και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα εις την ζωήν, και ολίγοι εισίν οι ευρίσκοντες αυτήν» (Ματθαίος ζ΄ 14).
Το τρίτο κοινό είναι η απουσία κριτηρίων ελέγχου των τελικών αποτελεσμάτων. Στη θεολογία υπάρχει κάποιος που «τα πάντα εν σοφία ποιεί», με τις αγορές τα πάντα είναι καλά καμωμένα. Το ερώτημα που δεν μπαίνει είναι: για ποιους; Το σύστημα δικαιολογείται όλο και πιο αυτοαναφορικά. Ακόμη και οι κρίσεις του θεωρούνται εξυγιαντικές, ανεξαρτήτως των εξωγενών αποτελεσμάτων.
Η αγορά υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της ανθρωπότητας. Επέτρεψε στα άτομα να ανταλλάσσουν προϊόντα, αντί να σφάζονται γι' αυτά. Αυτό όμως που σήμερα βαφτίζουμε «αγορές» κινείται όλο και περισσότερο στο χώρο της συμβολικής οικονομίας. Δεν ανταλλάσσονται πλέον πραγματικά προϊόντα, ανταλλάσσονται εκτιμήσεις για τα προϊόντα και ασφαλιστήρια συμβόλαια για τις οικονομίες. Εχει αναπτυχθεί ένας πλανητικός τζόγος με τα παράγωγα, τα οποία αφρόνως συνδέθηκαν με την πραγματική οικονομία επιτρέποντας στις τράπεζες καταθέσεων να ποντάρουν τις αποταμιεύσεις των καταθετών τους.
Το σύστημα πλέον κινείται με απίστευτες ταχύτητες και έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο, ακόμη και της λογικής. Κι αυτό δεν είναι καν το χειρότερο. Εμείς, μπήκαμε εθελοντικά στο μάτι αυτού του χαοτικού συστήματος· δανειζόμενοι αφρόνως, οδηγήσαμε το αυτοκίνητο πάνω στις ράγες. Και τώρα δεν ξέρουμε τι να πρωτοπληρώσουμε...
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 3.4.2010
11.2.10
Το ελληνικό έλλειμμα...η φαρσοκωμωδία συνεχίζεται...
Η ελληνική οικονομία έχει πράγματι σοβαρά δομικά προβλήματα. Εξάλλου πριν από 1,5 χρόνο εμείς οι ίδιοι είχαμε επισημάνει ότι η κατάσταση δεν πάει άλλο και αρκεί μία σπίθα για να συμβεί ότι συνέβη και γλιτώνοντας από ότι φαίνεται τα χειρότερα. Ωστόσο δεν μπορούμε και να μην σχολιάσουμε την φαρσοκωμωδία (ο ξένος τύπος αναφέρεται σε ελληνική τραγωδία κακώς κατά την ταπεινή μας άποψη). Υποτίθεται ότι τα ελληνικά ελλείμματα θα ρίζουν το ΕΥΡΩ στα τάρταρα. Μεταξύ των διαφόρων αντεπιχειρημάτων θα πρέπει να ανακαλέσει κανείς στη μνήμη του την κατάσταση της οικονομίας των Η.Π.Α. η οποία έχει εξαφανιστεί από το προσκήνιο, προσωρινά πιστεύουμε. Για αυτό παραθέτω ένα άρθρο των Financial Times και ένα δικό μας σχόλιο.
Τι λέει το άρθρο των Times. Λέει ότι τα ελλείμματα και το χρέος της Ελλάδας η οποία «παράγει» το 3% του Ευρωπαϊκού Α.Ε.Π. είναι σοβαρό πρόβλημα για την Ευρώπη, ενώ τα ελλείμματα και το χρέος της πολιτείας της Καλιφόρνιας η οποία «παράγει» το 14% του αμερικανικού Α.Ε.Π. δεν αποτελεί πρόβλημα για τις Η.Π.Α. και το δολάριο.
Επεκτείνοντας την άποψη του αρθρογράφου φέρνω ένα επίσης απλό παράδειγμα:
Η Ελλάδα με 12% έλλειμμα φέτος και Α.Ε.Π. περί τα 356 δισ. δολάρια θα έχει φέτος έλλειμμα σε απόλυτο μέγεθος 42 δισ. $ περίπου. Οι Η.Π.Α. με 14,2 τρισ. δολάρια Α.Ε.Π. και έλλειμμα περί το 10,5% θα έχει ένα έλλειμμα κοντά στο 1,5 τρισεκατομμύριο δολάρια. Κατά τις αγορές το πρώτο αποτελεί πρόβλημα το δεύτερο όχι (στην παρούσα φάση βεβαίως, μέχρι να ξεθυμάνει το θέμα της Ελλάδας και των λοιπών ευρωπαϊκών γουρουνιών – pigs). Ποιανού η σειρά να έρχεται άραγε????
9.2.10
Τα PIGS ενώπιον του σφαγείου
Οι αγορές ζητάνε αίμα, το αίμα των σπάταλων, διεφθαρμένων Ελλήνων. Οι Βρετανοί αναγνώστες εφημερίδων σχολιάζουν στα διαδικτυακά φόρα· ειρωνεύονται, σαρκάζουν, εύχονται να χρεοκοπήσει η Ελλάδα για να κάνουν φτηνές διακοπές. Σωστά, οι φλεγματικοί Βρετανοί, μαδημένοι κληρονόμοι μαδημένης αυτοκρατορίας, με τη λίρα γονατισμένη έναντι του μισητού ηπειρωτικού ευρώ, μόνο σε φτωχότερες τους χώρες μπορούν πια να ελπίζουν για διακοπές. Οι φιλελεύθεροι διδάχοι της ανοχής, αμερόληπτοι αναλυτές και αρθρογράφοι, πολιτικοί, μικροαστοί και λαουτζίκος, όλοι μαζί βουλιάζουν στα ρατσιστικά, οριενταλιστικά και αποικιοκρατικά τους στερεότυπα.
Ανάλογες στερεοτυπικές ανοησίες γράφονται καθημερινά και σε ελληνόφωνους ιστότοπους, σε ελληνικά καφενεία. Κατά τούτο, είμαστε πράγματι συμπολίτες στον κοινό στερεοτυπικό χώρο της Μεγάλης Ευρώπης, έμπλεοι μίσους και προκατάληψης, κοινωνοί της ελληνορωμαιοϊουδαϊκής κληρονομιάς α λα καρτ.
Τη στιγμή της κρίσης φαίνεται η αντοχή του οικοδομήματος· εν προκειμένω, της Ευρωπαϊκής Ενωσης, εγχειρήματος μείζονος ιστορικής σημασίας. Τη στιγμή της κρίσης εκλείπει η πολιτική βούληση, η αίσθηση των ιστορικών μεγεθών, η πρόνοια για συνοχή ― δηλαδή, ακριβώς τα θεμέλια επί των οποίων οικοδομήθηκε η ενωμένη Ευρώπη μετά το πέρας του ολέθριου Β’ Πολέμου. Πενήντα τρία χρόνια από την ιδρυτική Συνθήκη της Ρώμης, οι οραματιστές ευρωπαϊστές πολιτικοί εξέλιπαν· δεν υπάρχουν πια Ντε Γκωλ, Αντενάουερ, Βιλυ Μπραντ, Μιτεράν, Σμιντ, Ντελόρ. Τη θέση τους έχουν πάρει αδύναμοι ή καιροσκόποι πολιτικοί, ασήμαντοι διαχειριστές, τραπεζίτες, τεχνοκράτες. Η οικονομική κρίση των πιο αδύναμων χωρών-μελών, των PIIGS, από την Ιρλανδία έως τις μεσογειακές χώρες και την Ελλάδα βέβαια, αντιμετωπίζεται με όρους χρηματοπιστωτικούς και όχι όρους πολιτικούς· διάτρητοι οίκοι αξιολόγησης και κερδοσκοπικά funds, επικουρούμενα από μονομερή μήντια, επηρεάζουν, αν δεν ορίζουν ολοκληρωτικά, τη συμπεριφορά των Βρυξελών έναντι των εταίρων που τελούν εν αδυναμία.
Οι αγορές ορίζουν την πολιτική. Και μάλιστα σε μια ιστορική φάση κατά την οποία ακριβώς η αποχαλίνωση των αρύθμιστων αγορών, η ανεξέλεγκτη κυκλοφορία κερδοσκοπικών κεφαλαίων βύθισε την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση και ανάγκασε τα κράτη να διοχετεύσουν ζεστό δημόσιο χρήμα για να στηρίξουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα, αυτό που γέννησε την κρίση. Σε αυτή την ιστορική φάση, η ελλειματική και υπερχρεωμένη Ελλάδα, μέλος της Ε.Ε., της μεγαλύτερης ενιαίας αγοράς διεθνώς, μέλος της ζώνης του ευρώ, ωθείται από τις αγορές να αναζητήσει οικονομική βοήθεια εκτός Ευρώπης, εκτός της ιστορικής και πολιτικής της οικογένειας. Τη στιγμή της κρίσης, η Ε.Ε. νίπτει τας χείρας της, και σπρώχνει μια χώρα-μέλος στα κεφάλαια της Κίνας και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Πού είναι η περίφημη Συνοχή, ακρογωνιαίος λίθος της Ε.Ε.; ΟΙ αμαρτίες της Ελλάδας ασφαλώς είναι πολλές, αλλά το πρόβλημα δεν είναι μόνο και αποκλειστικά ελληνικό ή ιρλανδικό ή πορτογαλικό, καθώς εξηγούν όλο και περισσότεροι ανεξάρτητοι οικονομολόγοι, ανάμεσά τους και νομπελίστες. Το πρόβλημα είναι ευρωπαϊκό, και είναι δομικό· έχει να κάνει με τη διαφορά ταχύτητος των οικονομιών εντός της ζώνης του ευρώ, έχει να κάνει με την πιεστική ανάγκη για δημοσιονομική επέκταση και διεύρυνση των κοινωνικών δικτύων προστασίας, για αντιμετώπιση της κρίσης, μεταξύ άλλων.
Κι όμως, οι νηφάλιες αναλύσεις των αιτίων της κρίσης και οι νηφάλιες προτάσεις για έξοδο από την κρίση χωρίς να συντριβούν οι κοινωνίες, νεοκεϋνσιανής χροιάς κυρίως, δεν εισακούονται από τους πολιτικούς ηγέτες. Οι ηγέτες ακούνε τις αγορές, τα αιμοβόρα κελεύσματα των παραγωγών της κρίσης, τους αναξιόπιστους αξιολογητές, αυτούς που όχι μόνο δεν πρόβλεψαν την κρίση των τοξικών αλλά επιβράβευαν και πριμοδοτούσαν τους απατεώνες.
Η Ελλάδα και τα PIGS είναι πεδίο πειραματισμού και εκβιασμού για το διεθνές σύστημα κερδοσκοπίας. Μετά την ολοσχερή ηθική και ιστορική ήττα της επαγγελθείσας Διαρκούς Ανάπτυξης των Αρύθμιστων Αγορών, οι αγορές αντεπιτίθενται. Χτυπούν τα μικρά κράτη, τους αδύναμους κρίκους, εκβιάζουν τις κοινωνίες· ούτε λίγο ούτε πολύ, ζητούν να ξαναγραφτεί το κοινωνικό συμβόλαιο, να επανοριστεί η σχέση κεφαλαίου-εργασίας, να επανεξεταστεί από το μηδέν το κράτος πρόνοιας και κοινωνικής δικαιοσύνης που οικοδόμησε την Ευρώπη από τις στάχτες του πολέμου. Οι πολιτικοί, αυτοί οι αδύναμοι και καιροσκόποι που είπαμε, μπορεί να πεισθούν, να συμμορφωθούν. Οι κοινωνίες όμως είναι πολύ παράξενα πλάσματα, δύστροπα, σύνθετα, χαοτικά. Τα PIGS δεν συμπεριφέρονται προβλέψιμα στο σφαγείο.
2.9.09
3.8.09
Καμία έκτακτη εισφορά στις επιχειρήσεις.
Δεν περιμέναμε από την κυβέρνηση Καραμανλή έκτακτη εισφορά στις επιχειρήσεις. Εδώ έχουν ένα καλό επιχείρημα βέβαια, από την πλευρά των οικονομικών της προσφοράς. Ότι δηλαδή θα επηρεαστεί αρνητικά η παραγωγή με ότι αυτό συνεπάγεται.
Όμως γιατί όχι μία έκτακτη εισφορά στις τράπεζες οι οποίες βρίσκονται σε ανάκαμψη και άρχισαν να παρουσιάζουν σημαντικά κέρδη. Πάνω από ένα ορισμένο επίπεδο καθαρών κερδών έκτακτη εισφορά, αντίστοιχη με αυτή των "υψηλόμισθων" ιδιωτικών υπαλλήλων.
Στα δύσκολα το κοινωνικό σύνολο ανέλαβε να επιχορηγήσει τις τράπεζες. Τα χρήματα των φορολογούμενων διοχετεύθηκαν στο τραπεζικό σύστημα. Ας επιστρέψουν τώρα οι τράπεζες πάλι πίσω στο κοινωνικό σύνολο μέρος της "επιχορήγησης". Η παραγωγή δεν πρόκειται να επηρεαστεί. Και το ψευτοεπιχειρήμα περί μετακύλησης του κόστους στους δανειζόμενους δεν πιάνει, γιατί ήδη οι τράπεζες έχουν ανεβάσει πολύ το κόστος των δανείων και δύσκολα θα το αύξαναν περαιτέρω.
11.12.08
ΠΟΣΟ ΠΙΘΑΝΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΤΩΧΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ?
Για τους περισσότερους Έλληνες είναι αδιανόητο η χώρα να πτωχεύσει. Για τους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχος είναι εξίσου αδιανόητο η μη έγκαιρη καταβολή μισθών και συντάξεων.
Ωστόσο η κατάσταση της οικονομίας αφήνει το ενδεχόμενο αυτό πλέον ανοικτό, μετά από την εποχή Τρικούπη. Κράτη με πολύ χαμηλότερο συνολικό δημόσιο χρέος πτώχευσαν κράτη με πολύ χαμηλότερο έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών χρεοκόπησαν.
Σήμερα ο δανεισμός της Ελλάδας γίνεται με σχεδόν διπλάσιο επιτόκιο από ότι της Γερμανίας. Το έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έχει φθάσει σε εξωφρενικά επίπεδα. Οι κρατούντες δε φαίνεται να ανησυχούν….αρκεί όμως μία σπίθα ....!
Υ.Γ. Στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι το ύψος του συνολικού εξωτερικού χρέους της χώρας που περιλαμβάνει το δημόσιο χρέος, τα χρέη των Δημοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισμών (ΔΕΚΟ), τις οφειλές τραπεζών, επιχειρήσεων και ιδιωτών (δάνεια, ομόλογα, δαπάνη εισαγωγών κ.λπ.), αυξήθηκε στο τρίτο τρίμηνο του 2008, κατά 12,4 δισ. ευρώ και διαμορφώθηκε σε 349,69 δισ. ευρώ ή στο 142,7% του ΑΕΠ!!!
10.11.08
Τι ξέχασαν (πάλι) να προτείνουν οι σοφοί.
Ο γνωστός πλέον φόρος Tobin σε κάποια του μορφή θα πρέπει να επιβληθεί. Επενδύσεις μερικών ημερών που αποφέρουν τεράστια κέρδη, αλλά και αναστάτωση θα πρέπει να φορολογούνται.
- Σοβαρός έλεγχος στις τράπεζες και περιορισμός των ανεξέλεγκτων χορηγήσων
- Περιορισμός στη χρήση παραγώγων που επηρεάζουν την πραγματική οικονομία
Για παράδειγμα ποια η χρησιμότητα της διαπραγμάτευσης Future σε πετρέλαιο? Για τις πετρελαιοπαραγωγικές εταιρίες και τους αντισυμβαλλόμενους τους το καταλαβαίνω εν μέρει. Οι υπόλοιπες συναλλαγές του εν λόγω παραγώγου είναι καθαρά τζογαδορίστικες. Το αποτέλεσμα είναι η καθαρά κερδοσκοπική αύξηση των τιμών (φούσκα) του πετρελαίου που βιώσαμε πρόσφατα. Οι κερδοσκόποι βγάζουν κέρδη και τα φτωχά νοικοκυριά παγώνουν το χειμώνα. Ώ τι τραγική ειρωνεία!!! Το μίνι κράχ των χρηματιστηρίων, η χρεοκοπία πολλών κερδοσκόπων βλέπε Lehman κλπ., και εν γένει ο περιορισμός των κερδοσκοπικών συναλλαγών οδήγησαν τις τιμές του στα φυσικά τους επίπεδα, που κατά την άποψη του γράφοντος ανταποκρίνονται στην πραγματική προσφορά και ζήτηση. Αποδείχτηκε περίτρανα ότι η ιλιγγιώδης αύξηση της τιμή του πετρελαίου τους προηγούμενους μήνες, η οποία τίναξε στον αέρα τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών και έπληξε πρώτα και κύρια τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, ήταν τεχνητή, αποτέλεσμα κερδοσκοπικών παιγνίων.
- Περιορισμός ή και κατάργηση ακόμα του short selling
- Διάκριση εμπορικής και επενδυτικής τραπεζικής
Υπήρχε. Είναι το γνωστό Glass-Steagal Act που εφαρμόσθηκε στις Η.Π.Α. Πριν μερικά χρόνια καταργήθηκε, στο βωμό του γρήγορου και "εύκολου" πλουτισμού για να μη χάνουν δουλειές οι εμπορικές τράπεζες.
-Off shore κέντρα
Εντάξει, είπαμε να υπάρχει και ένας τρόπος να ξεπλένουν τα χρήματα τους οι έμποροι όπλων, ναρκωτικών, διεφθαρμένοι πολιτικοί κ.ο.κ., αλλά να μην το παρακάνουμε.
Νέα αρχιτεκτονική στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα και ο ενδυναμωμένος ρόλος του Δ.Ν.Τ. !!!
Μία από τις προτάσεις του ECOFIN όσον αφορά στη νέα αρχιτεκτονική που θα πρέπει να έχει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι η ενδυνάμωση του ρόλου του Δ.Ν.Τ. Ας γελάσω!!! Ένας από τους κύριους εκφραστές των ακραίων νεο-φιλελεύθερων οικονομικών συνταγών. Ο μέγας υποστηρικτής των "ελεύθερων" αγορών. Και όχι μόνο το υποστηρίζει αλλά το επιβάλει. Ποια είναι η συνταγή του Δ.Ν.Τ. για τις χώρες που επλήγησαν από χρηματοοικονομικές κρίσεις. Μία συνταγή για όλους. Περικοπή μισθών, «ευελιξία» στην αγορά εργασίας, αύξηση των επιτοκίων, άνοιγμα των αγορών. Ήμαρτον. Τώρα τι μας λένε ότι αυτός ο ρόλος πρέπει να ενδυναμωθεί για να μη δημιουργούνται κρίσεις σαν την τωρινή. Μόνο και μόνο από αυτή την πρόταση διαφαίνεται ότι η «νέα» χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική δεν έχει τίποτα το νέο, τίποτα το ρηξικέλευθο. Τουναντίον η γνωστή συνταγή… να πληρώνει πάντα ο λαουτζίκος τα σπασμένα.
Παραθέτω ενδεικτικά για τoν επιβαλλόμενο από το ΔΝΤ νεοφιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο, άρθρο του Dani Rodrik (1999) "GOVERNING THE GLOBAL ECONOMY: DOES ONE ARCHITECTURAL STYLE FIT
ALL?"
Για το ρόλο του Δ.Ν.Τ. δύο άρθρα του Stiglitz:
1. Democratizing the International Monetary Fund and the World Bank: Governance and Accountability
2. Capital-market Liberalization, Globalization, and the IMF
